Çingene Kızı

Çingene kızı kimdir?

Böyle bir soruya tam bir cevap vermek gerçekten olanaksız. Çünkü çingene kızının kim olduğunu kimse bilmiyor. Sadece tesadüfen oluşan bir olay ve bu olayı yaşayan bir arkeolog görevlisi var. Bu olayı gizemli yapan detay ise 20 yıl önce bir villanın tabanına bir sanatkâr tarafından her detayını olağanüstü bir nizamla işlemiş olmasıdır. Peki bu kızı 300 metre karelik bir alana işleyecek kadar önemli kılan şey nedir?

Çingene kızının hikayesi?

Gaziantep’in Nizip ilçesinde yer alan antik kent olan Zeugma da yapılan kazılar sırasında tesadüf eseri  bulundu. Görevliler, mozaiğin üzerine devrilmiş olan sütunları kaldırdığında çingene kızının hüzünlü gözleriyle karşılaşırlar. Bir inanışa göre devrin en güzel kızıydı. Sonsuza kadar yaşasın diye yüzü mozaiğe resmedildi. Demek ki çingene kızını önemli kılan şey var olan güzelliğiydi. Düşman istilasından sonra tüm kent boşaltılınca mozaik de sular altında kalır, bir müddet sonra da depremler tüm evleri yıkınca sütunlar, heykeller hepsi  devrilir ve çingene kızı yerin yedi kat dibine karanlığa gömülür. Tesadüfen gören o görevli, yerin dibine inerek çingene kızını yeryüzüne çıkarır. Ve artık çingene kızı herkes tarafından tanınan bir eser olur. Peki çingene kızı olduğunu nereden biliyorlardı?

Neden “Çingene Kızı”?

Çingene kızı demelerinin nedeni gerçekten de bir çingene kızı olduğu için değildi. Çünkü mozaik yeryüzüne çıkarıldığı zaman mozaikte eksik parçalar vardı. Çıkarılan kısım ise sadece insan suretinin olduğu kısımdı ve bu çıkarılan kısımda da bir kadın sureti olması ve görünüş itibariyle de çingene kızını anımsatması bakımından halk tarafında bu isim verildi. Halka küpeleri, saçlarını ortadan ikiye ayrılması ve ensesinden bir eşarpla bağlanması çingene kızı olma olasılığını artırıyordu. Ama bu benzerliğe katılanlar gibi katılmayanlar da vardı. Saçlarının ortadan ayrılması, göz ve burun yapısı nedeniyle büyük İskender’e benzetenler ve yerin dibinden çıktığı için yer tanrısı Gaia’ya olduğuna savunanlar da olmuştur. Peki tek parça olarak çıkarılan fakat eksik parçalarının olduğu mozaik şu an nerede ve eksik parçalar bulundu mu?

Çingene kızı şu an nerede?

Eser bulunduğu sırada tek parça olarak çıkarıldı. Fakat, çıkarılıp incelendikten sonra eksik parçalarının olduğu fark edildi. Çünkü, mozaik büyükçe bir odanın zeminini tamamen kaplayacak kadar büyük bir eserdi. Çingene kızının kapladığı alan ise mozaiğin küçük bir parçasıydı. Mozaiğin geri kalan parçaları ise tarihi eser kaçakçıları tarafından kazı çalışmaları sırasında 1960’lı yıllarda ülkeden kaçırılarak ABD’ye götürüldü. Ve eser ABD’nin Ohio eyaletindeki Bowling Green Üniversitesi tarafından satın alındı. 2012 yılında ise Türkiyeli yetkililer, yıllarca ev sahipliği yapan üniversiteden mozaik parçalarını geri istedi. ABD ve Türkiye arasında 5 yıl süren müzakereler sonucu, eserin Türkiye’ye ait olduğu kanıtlanarak teslimi için anlaşma imzalandı. Ve sonunda parçalar 28 kasım’da Gaziantep’e getirildi. Arkeologlar ve sanat tarihçileri tarafından sergilenmesi için hazırlanarak Zeugma mozaik müzesindeki mozaiğin yanında ayrılan alana kondu. Ve o günden sonra Zeugma müzesinde halka açık  bir şekilde sergilenmektedir.

Çiğdem Bora

Merhabalar, ben Çiğdem Bora. Tekirdağ’da yaşıyorum. Karadeniz Teknik Üniversitesi sosyoloji bölümü öğrencisiyim. Yazı yazmaktan, duygularımı sayfalara aktarmaktan keyif alıyorum ve bu keyfime ortak olmanız için yazılarıma bekliyorum. Şimdiden iyi okumalar.