GUI NEDİR?

GUI nedir? Açılımı “Graphical User Interface” olan ve “Grafiksel Kullanıcı Arayüzü” anlamına gelen ingilizce bir kısaltma.

Başka bir isimlendirme olarak WIMP {Windows, icons, menus, pointers} kısaltmasını kullanan bu arayüz veya ara birim bizim bilgisayarlar ile aramızdaki iletişimi kolaylaştırıyor. İşimizi kolaylaştıran bir tercüman gibi düşünülebilir.

İkinci isimlendirmeyi biraz daha kurcalayacak olursak, menüleri veya küçük resimleri kullanarak seçenekleri seçmemizi sağlar bu GUI. En bilinen örneğiyse, tık kelimesinin kaynağı olan (mouse) farelerdir.

Bir bilgisayar mühendisi veya yazılımcı bir birey, bilgisayar konularının çoğuna hakimdir. Bilgisayarla nasıl konuşacağını (kodlamaları) ve nasıl yanıtlar alacağını az çok kestirebilir. Bunun için belki okullar okumuş, belki de çocukluktan beri kendini geliştirerek çekirdekten yetişmiştir. Kodlar yazar, algoritmalar geliştirir ve bir ürün, bir program üretir. Ancak bir sıkıntı vardır. Müşterisi olacak kişi muhtemelen hiçbir programlama bilgisine sahip değilse bunu ona satamaz. Bu yüzden müşterisinin daha kolay kullanabileceği bir hale getirmelidir. İşte ara birimler veya arayüzler burada devreye girer.

Form tabanlı (FBUI), menü tabanlı (NBUI) arayüzler olduğu gibi doğal dil de bir arayüz olarak kullanılabilir. Ustaların ve bu işe hakim kişilerin kullandığı arayüz ise “Komut satırı (Command Line Interface) (CLI) ” dır.

GUI öncesinde kullanılan komut satırında (CLI), programlama bilgisine ve ezberlenmiş kodlara ihtiyaç duyuluyordu. Programlama bilgisi olmayan bir kullanıcı da, doğal olarak, kullanamıyordu. GUI, insanlara programlama dili bilmelerine gerek kalmadan bilgisayar kullanmalarına imkan sağlıyor. Bu sayede bilgisayar, fare ile kontrol edilebiliyor ve hızlı işlemler için klavyedeki kısayol tuşları kullanılabiliyor. Bu da işi, komut bazlı çalışan sistemlere kıyasla daha kullanışlı ve öğrenmesi daha kolay bir hale getiriyor.

Xerox PARC‘da (bir araştırma ve geliştirme şirketi) çalışan Douglas Engelbart, Alan Kay ve birkaç araştırmacının daha yer aldığı bir grup tarafından tasarlanan GUI, kişisel bilgisayarların kullanımını kolaylaştırmıştır. Daha sonraları Apple’ın Lisa isimli bilgisayarında kullanılan GUI, şu an, aktif olarak gelişimi devam eden işletim sistemlerinin neredeyse tamamında kullanılmakta.

Günümüzde yaygın olarak kullanılan GUI işletim sistemlerine örnekler:

• Apple System 7 ve Mac OS
• Linux
• Microsoft Windows
• Chrome OS

Emre Karakoç

Makina mühendisliği öğrencisi olan amatör bir fotoğrafçı. Aklı biraz “havada” 🙂