Çelik Kanatlılar: İHA Teknolojisi

DİKKAT: Merhaba arkadaşlar, başlığı görüp de bu yazıya girdiyseniz İHA’ lara biraz da olsa ilginiz var demektir. Gökyüzü dünyasına hoş geldiniz… Lakin yazının uzun olması sizleri korkutmasın. Olabildiğince fazla literatür araştırması yaparak olabildiğince fazla bilgiyi en özet şekilde aktarmaya çalıştım. Eminim ki İHA’lar hakkında çok şey öğreneceksiniz. Keyifli okumalar 😊

İHA Nedir ?

İnsansız hava aracı (İHA) genel olarak bilinen adıyla drone: Uzaktan kumanda edilebilen veya belirli bir uçuş planı üzerinden otomatik olarak hareket edebilen uçaklardır.

Hangi Amaçlarla Kullanılır ?

Kullanıcıların yükleyecekleri misyonlar çerçevesinde birçok amaçla kullanılabilirler ve her geçen gün kullanım alanları genişlemektedir. Bunlardan ilk akla gelenler; Uzaktan algılama, arama ve kurtarma, lojistik, harita üretimi, medya görsel veri alımı, askeri ve güvenlik, casusluk, bilimsel araştırmalar ve diğer özel misyonlardır. En son şahit olduğumuz olaya bakacak olursak, Covid19 sürecinde dışarı çıkma yasağına uymayan insanları uyaran polis drone’ ları güncel örnek olarak verilebilir.

İHA Sistemlerinin Avantaj ve Dezavantajları Nelerdir ?

İHA’ların insanlı uçaklara göre en temel avantajı, doğabilecek tehlikelere karşı paha biçilemeyecek değerde olan insan hayatı yerine daha ucuz değerdeki teknolojiyi riske etmesidir. Bunun dışında düşük idame ve işletme maliyeti, insan kaynaklı hata riskinin asgari olması, aerodinamik olarak yeniden görevlendirilebilmesi, uçuş ekibi kaynaklı süre limitinin olmaması, elde edilen verilerin doğru ve kaliteli olması, yüksek manevra kabiliyeti gibi daha birçok avantajları bulunmaktadır.

Fakat meteorolojik şartlardan etkilenmesi, kısıtlı algıla ve sakın kabiliyetlerinin olmaması ( havada çarpışmayı önleyecek sensörler), kontrol linklerine bağımlılık gibi dezavantajları vardır. Ancak bunlar avantajlarının yanında devede kulak sayılabilir. Elbette bilimin daima ileriyi hedeflemesi ve bulunduğu pozisyonu kabul etmemesi gereği İHA sistemlerinin her geçen gün daha fazla iyileşeceği ve gelişeceği öngörülmektedir.

İHA Sistemlerinin Temel Unsurları Nelerdir ?

• Faydalı yükleri üzerinde taşıyan İHA,

• Kamera, füze, gübre, ilaç, bomba benzeri faydalı yükler,

• İHA sistemleri arasında ve ayrıca İHA sistemlerinin harici unsurlarla olan iletişimini sağlayan muhabere sistemleri,

• Görevlerin planlama, koordinasyon ve icrasında kullanılan komuta-kontrol unsuru,

• Yer sistemleri, teçhizatlar ve araçlardan oluşan destek unsuru,

• Sistemin işletilmesinde rol alan, İHA pilotundan bakım personeline kadar olan insan unsuru.

Kanatlarına Göre Temel İHA Tipleri

İHA’ları kanat tiplerine göre iki temel sınıfa ayırabiliriz. Bunlardan ilki sabit kanatlı, ikincisi ise multikopter (Drone) olan İHA’lardır.

Sabit kanatlı İHA’lar uzun süreli uçuş yeteneği olan, faydalı yük kapasitesi fazla, dayanıklı ve geniş alanlar için uygun sistemlerdir. Multikopter İHA’lara göre daha büyük ve ağırdırlar. Rüzgar gibi kötü koşullardan daha az etkilenmektedirler.

Multikopterler ise, manevra yeteneği yüksek, uçuş hakimiyeti sağlanabilen, güvenli iniş ve kalkış yeteneği ile küçük alanlarda kullanıma elverişli sistemlerdir. Multikopter İHA’lar basit tasarımlı bir İHA olduğu için daha çok basit görevler veya sivil amaçlarla kullanılmaktadır.

Dünyada Öncü Askeri İHA Sistemleri

Şu an dünya ülkeleri arasında en iyi üç SİHA üreticisi pozisyonunda sırasıyla Amerika, Çin ve İsrail bulunmaktadır. Türkiye’de bu alana dördüncü sırada giriş yaparak uzun zamandır çalışmalarına hız kesmeden devam etmektedir. Amerika Northrop Grumman şirketinin geliştirdiği Hawk; mühimmatsız 8 ton ağırlığında, 60 bin feet yüksekliğe ve saatte 480 km hıza çıkabilen heyecan verici bir teknolojidir. Çin Havacılık Uzay Bilim ve Teknoloji şirketinin geliştirdiği Rainbow, 3 ton ağırlığındadır ve 27 bin feet yüksekliğine çıkabilmektedir. Türkiye Akıncı’yı ürettiğinde ABD’den sonra en iyi İHA’ya sahip ikinci ülke konumuna yerleşecektir. Ülkemizin bu konuma gelmesini bir nevi kötü komşu insanı ev sahibi yapar benzetmesiyle İsrail’den yalvar yakar alınan Heron’ların arızalarının giderilmemesi tetiklemiş olabilir.

Askeri İHA Sistemlerinin Türkiye’deki Gelişimi

Başlangıçta potansiyel faydaları çok geç görülen İnsansız Hava Aracı (İHA) sistemleri, 2000’li yılların başından itibaren hızla yayılmış, sistemlerin sayısı ve çeşitleri artarken aynı zamanda kabiliyetleri de oldukça gelişmiş ve askeri güvenlik ortamına yeni bir anlayış getirmiştir. İHA’lara, entegre edilebilen silahlar sayesinde, özellikle yüksek değerlikli ve zamanla hassas hedeflere karşı etkin bir silah sistemine dönüşmüştür. Ülkemizin terörle mücadelede ve sınır güvenliğimizi sağlamak amacıyla İdlib’te bu sistemleri etkin ve başarılı bir şekilde kullandığı görülmektedir.

BAYKAR SAVUNMA(Bayraktar), TUSAŞ(Anka) ve VESTEL SAVUNMA(Karayel) Türkiye’de İHA üreten öncü şirketler olarak bilinir. Türkiye’nin İHA Teknolojisinde geldiği konumu daha iyi anlayabilmek için gelin bu öncü şirketlerin geçmişten günümüze kadar olan çalışmalarını inceleyelim.

BAYKAR SAVUNMA- KRİTİK TARİHLER VE GÜNÜMÜZ ÇALIŞMALARI

• Baykar Makine’nin kuruluşu- 1984

• İHA Sistemleri Ar-Ge çalışmalarının başlangıcı- 2000

• Malazgirt Döner Kanat Mini İHA teslimatı- 2009

• Taktik İHA Projesi geliştirme ve üretim süreci başlangıcı- 2012

• Bayraktar TB2 ilk seri teslimatı- 2014

• Fırat Kalkanı Harekatı- 2016

• Zeytin Dalı Harekatı- 2018

• Bayraktar Akıncı ilk uçuş- 2019

En son Akıncı İHA’larını geliştiren Baykar Savunma, en başta ülkemizin dışa bağımlılık ihtiyacını azaltmak amacıyla yola çıkarak şu anda seri üretim yapabilecek konuma gelmiştir. İnsanlı savaş uçaklarının yakın gelecekte zamanla ortadan kalkacağı ve yerini insansız savaş uçaklarının alacağı düşüncesinden yola çıkan Baykar, savaşan İHA teknolojileri alanında da çalışmalarını kararlılıkla yürütmektedir. Türkiye’nin insanlı savaş uçağı geliştirme serüveni halen devam ederken buna paralel olarak insansız savaş uçaklarının Ar – Ge çalışmaları Baykar tarafından gerçekleştirilmektedir. Ülkemizin hem savunma hem de taarruz gücüne güç katacak bu gurur verici çalışmalarında Baykar Savunma ekibine başarılar diliyorum.

TUSAŞ-KRİTİK TARİHLER VE GÜNÜMÜZ ÇALIŞMALARI

• TAI ortaklık şirketinin kuruluşu- 1973

• Türk Hava Kuvvetleri envanteri için F16 projesinin başlatılması- 1984

• TAI hisselerinin TUSAŞ tarafından satın alınması- 2005

• Gözcü İHA (Turna, Keklik) projelerine başlanılması – 2008

Havacılık ve uzay sanayisinde küresel ilk yüz oyuncu arasında yer alan TUSAŞ, proje konularına bağlı olarak;

• Yapısal Grubu,
• Uçak Grubu,
• Helikopter Grubu,

• İnsansız Hava Aracı (İHA) Sistemleri Grubu,
• Uzay Sistemleri Grubu,
• Milli Muharip Uçak (MMU) Grubu çalışmalarına tüm hızıyla devam etmektedir.

VESTEL SAVUNMA – KRİTİK TARİHLER VE GÜNÜMÜZ ÇALIŞMALARI

• Vestel Savunma Sanayi kuruluşu- 2003

• Hidrojen ve Yakıt Pili Teknolojisi Ar-Ge çalışmalarına başlanması- 2004

• İHA üretim çalışmalarına başlanması- 2005

KARAYEL Taktik İHA Sistemi keşif ve gözetleme yapmak amacıyla NATO’nun ‘Sivil Hava Sahasında Uçuşa Elverişlilik’ Standardı STANAG-4671’e göre tasarlanıp, üretilmiş ilk ve tek Taktik İnsansız Hava Aracıdır. Araç sistematik hata emniyeti, yıldırım koruma ve buz giderme sistemlerine sahiptir.

Yerli SİHA’larımızın görüntü birimini ASELSAN, şu an prototip aşamasında olan motorunu TAI ve iniş kalkış sistemlerini METEKSAN yapmaktadır.

İHA SİSTEMLERİNİN GELECEK ZİRVESİ

Başta manuel olarak havalandırılan İHA’lardan, otomatik iniş kalkış sistemlerine ardından uydu üzerinden kontrol sistemlerine ulaşıldı. Yapay zeka sistemleri ile donatılan yeni İHA’lar için bundan sonraki aşamada radarlarda görünmeyen 6.nesil insansız jetler hedeflenmiştir. Geleceğin İHA sistemleri otonomi, beyinle kontrol, düşük görünürlük, gelişmiş veri işleme, diğer İHA’lar ile birlikte hareket etme, hava sahalarına entegrasyon, kendini koruma sistemi, emercensi iniş sistemi, alternatif kontrol linkleri, gelişmiş seyrüsefer sistemleri ile baş döndürecek bir teknoloji seviyesine ulaşacak gibi görünüyor. Ülkemizin de gelecekte bu alanlarda öncü devletler arasına girmesi çok büyük elzem ihtiyacımızdır. Bu bilinçle geleceğimizin teminatı olan gençlerin, yılmadan ve duraksamadan ülkemizi her alanda zirveye taşıyacağına olan güvenimiz ve inancımız tamdır.

—KAYNAKÇALAR

Ali Soydan

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et

Kaleme aldığınız bu nitelikli yazı için sizi tebrik eder, başarılarınızın artarak devam etmesini dilerim.

Tam bir farkındalık yazısı, adeta süper olmuş.

Tam bir hayatı farkındalık yazısı

Duyguları çok yoğun yansıtan harika bir şiir, kaleminize sağlık aleyna hanım. Diğer yazılarınızda keza öyle. Yeni eserlerinizi sabırsızlıkla bekliyorum.