Benlik

BENLİĞİN SIRRI

Ben kimim, nasıl biriyim, ne olmak istiyorum? Çoğu zaman bunun gibi birçok soru sorarız kendimize. Peki her zaman cevap verebiliyor muyuz? Ya da doğru cevabı verebiliyor muyuz?  Bu sorulara verdiğimiz cevaplar bizim benliğimizi ortaya koyuyor.

Benlik; kendimiz hakkında olan düşüncelerimizdir, kendimize gösterdiğimiz değerdir, kendimizi nasıl tanımladığımızdır. Dünyaya geldiğimizde benlik saygısına sahip olmuyoruz. Benlik doğumdan itibaren gelişmeye başlayan, sürekli değişen ve hayatımız boyunca öğreneceğimiz bir algıdır. Bu öğrenme sürecinde en büyük etki başta anne, baba, kardeş olmak üzere sosyal çevremizdir. Benlik saygımızın oluşumu ve gelişimi bebekliğimizde aile ortamında gördüğümüz ilgi ve tepkilerle başlar. Annemize en çok ihtiyacımızın olduğu bebeklik döneminde, annemiz tarafından beğenildiğimizi, takdir edildiğimizi hissettiğimizde benlik olumlu yönde gelişir, bu durum büyürken devam eder. Ailemiz tarafından göreceğimiz benzer ilgi ve tepkiler benlik saygımızın yüksek veya düşük olmasına neden olur.

Büyüdükçe okul hayatımızda, sosyal çevremizde aynı olumlu ilgiyi göremeyebiliriz. Muhtemelen benlik saygımızı en çok değişmesine sebep olan dönem dış dünyayla daha fazla iletişim kurduğumuz dönemdir. Artık büyüdüğümüzün farkına vardığımız, kendimizi sorgulamaya başladığımız, çevrenin ne düşündüğünü fazlasıyla önemsediğimiz zaman bazı şeyler değişmeye başlıyor. Artık kendimize ben kimim, ben neyim, ne yapmak istiyorum gibi sorular sormaya başlıyoruz. Fiziksel ve zihinsel özelliklerimizi sorgulayıp farkına varıyoruz. Bu sorulara verdiğimiz cevaplar bizim gerçek benliğimizi ortaya koyuyor. Hayattan ne istiyoruz, ne yapınca daha iyi hissederiz, ideallerimiz, değerlerimiz vs. bunlar ve bunlara verdiğimiz cevaplarda ideal benliğimizi ortaya çıkarıyor. Gerçek benlik ve ideal benlik arasında ki dengeyi iyi kurmamız gerekiyor. O denge bozulduğunda şu anda çoğu kişinin yaşadığı depresyon, özgüven eksikliği, hayattan zevk almama gibi ciddi psikolojik sıkıntılarla karşı karşıya kalıyoruz.

Peki benlik saygısı düşük ve yüksek olan insanlar arasındaki farklar neler? Benlik saygımızı nasıl geliştirebiliriz? Yüksek benlik sahibi insanlar, geçmiş ve gelecek kaygısı yaşamazlar, anı değerlendirmeyi tercih ederler, önyargıda bulunmazlar, hayatlarındaki olumlu veya olumsuz durumları kabul ederler, olumsuz durumla karşı karşıya kaldıklarında “ neden ben, neden benim başıma geldi?” demek yerine bunun hayatın bir parçası olduğunu düşünürler. Hislerine güvenirler, yaratıcıdırlar, risk alırlar ve her zaman şükür ederler. Tahmin ettiğiniz gibi düşük benlikli insanlarda bu durumların tam tersi mevcuttur. Bunları değiştirmemiz için öncelikle geleceğin anne ve babaları olarak çocuklarımıza olan davranışlarımızda çok dikkatli olmalıyız. Onları benimsemeliyiz. Onlara sevgimizi her fırsatta göstermeli, güven vermeli ve güvenmeyi öğretmeliyiz. Fikirlerine saygı duyduğumuz, başarılarını ciddiye aldığımızı belli etmeliyiz. Başarılarını takdir etmeliyiz, olumsuz durumlarda ya da başarısızlıklarında asla kişisel eleştirilerde bulunmamalıyız. Başkalarıyla kıyaslamamalıyız. Ve en önemlisi bunların hepsini önce kendimizde uygulamalıyız. Kendimizi sevmeliyiz, kendimize değer vermeliyiz ki onlara da bunu aşılayabilelim. Bazılarımız bunu kendi ebeveynlerimizden görmemiş olabiliriz. Bunu öyle kabul edip, aynı hataları yaparak bu olumsuzluk zincirini devam ettiremeyiz. Unutmayalım ki bir çocuk, her zaman umuttur, umut insandır ve insan yeni bir dünyadır. Kendimizi değiştirirsek, seversek, kendimize güvenip, değer verirsek bunu dünyaya yayabiliriz.