Mimari Terimler 1

Eveeett! Sevgili okurlarım kısa bir aradan sonra yepyeni bir yazı ile geldim. Sizlere kendi bölümümden esinlenerek yola çıktığım, aslında hayatımızın en içinde olan kavramların ne anlama geldiğinden ve kısaca ne işe yaradıklarından bahsetmek istedim. Evlerimizde, gezdiğimiz tüm alanlarda mevcut olan bu mimari terimler neler diyerek bazılarını seçtim ve bunu bir seri haline getirebileceğimi düşündüm. Haydi, birlikte bu terimlere göz atalımm!

Rıht: Merdivenlerde basamaklar arasında olan dik yüzeylere denir. Ortalama olarak minimum 12 cm. maksimum 22 cm. olabilir. Yapılara göre merdivenlerin rıht yüksekliği değişkenlik gösterir.

Küpeşte: Mimaride küpeşte, en basit haliyle merdiven korkuluğunda elle tutulan kısmın ismidir.

Derz: İki mermer, seramik ya da fayansın yan yana konulduğunda aralarında kalan küçük boşluklara denir. Boşluklar en fazla 3-4 mm. olacak şekilde yerleşim yapılmalıdır. Bu boşluklar derz dolguları ile kapatılır. Dolgular 3-4 saat içinde kurumuş olur.

Dilatasyon: Yapılarda veya genleşmesi gerekli olan alanlarda bilerek bırakılan boşluklara dilatasyon denir. Amaç yapıda kullanılan malzemelerin genleşmesini, sıcaklıktan dolayı oluşturabileceği değişiklikleri ve bu değişimlerden dolayı oluşabilecek hasarları engellemektir. 3 cm. den az dilatasyon boşluğu yapılmamalıdır.

Alçı levha: İki yüzü kağıtla kaplı, yapılarda bölücü duvar, asma tavan oluşumunda kullanılan yapı malzemesi. Genellikle ‘alçıpan’ olarak ismini duyduğumuz bu malzeme görüp görebileceğimiz her alanda kullanılıyor.

Grobeton: Demirsiz, kaba beton. Yapılarda toprak üstüne blokajdan sonra atılarak başlangıcı sağlayan malzemedir. Grobetondan sonra yalıtım malzemeleri ve harçlar gelerek döşeme oluşturulur.

Şap: Beton dökülmüş bir yüzeye dökülerek betonun düzgün kalmasını sağlamak ve dış etkilerden korumaktır. Genellikle tesviye şapı olarak bilinen düzeltme şapıdır. En az 2,5 cm. en fazla 5 cm. olacak şekilde uygulanmalıdır. Şaptan sonra yüzeye cilalama işlemi uygulanır ve 2 gün kurumaya bırakılır.

Sahanlık: Merdivenlerde ortada ya da başta, bina girişlerinde ve asansör önlerinde olan geniş, dinlenme, duraklama alanı. Merdivenlerde sahanlık genişliği en az 100 cm. olmalıdır.

Sirkülasyon alanı: Koridor, merdiven, asansör gibi katta ve katlar arası geçişi sağlayan, onları birbirine bağlayan alanlara denir. Mekanlarda sirkülasyon alanlarının yerleri ve rahatlığı önemlidir.

Süpürgelik: Yapılarda duvarların döşeme ile birleştiği noktalarda, birleşim yerlerini kapatmak, boya-badanadan kalan kötü görüntüyü gizlemek, bazen de içinden kablo geçirmek amacıyla yapılan düşey elemanlardır. Mekanlarda şık ve temiz bir görüntü oluşturmak, bütünlük sağlamak amacıyla da sıkça tercih edilir. Ahşap, alüminyum, plastik gibi birçok malzeme kullanılabilir.

Tonoz: Şekli alttan iç bükey olan, taş ya da tuğla ile oluşup harçla kaplanan, yarım silindir tavana denir. Tonoz biçimindeki örtü kemerli yapılarda sıkça görülür. 

Kavramlarımız burada bitmedi tabi kii, bir sonraki mimari terimler yazısında görüşmek üzere…