MODERN SANATIN BABASI-Paul Cézanne

19 Ocak 1839 yılında Fransa’da doğan Cezanne, ailenin üç çocuğundan en büyüğüydü. Liseyi, geleceğin ünlü Naturalist yazarı Emile Zola ile okur. Liseden sonra hukuk fakültesine ve hemen ardından kendi memleketinde, desen okuluna geçer. Ecole de Beaux-Arts’a başvurur lakin kabul edilmez. Lise arkadaşı Zola bile onun yetenekli bir ressam olamayacağına inanır. Bu ve aralarından geçen bazı olaylardan mütevellit araları bozulur.1867 yılında Hortense Fiquet ile tanışır ama evlenmeleri 17 yıl sonra gerçekleşir.

Sanat anlayışında, ilk eserlerinde karanlık renkler, karanlık duygular ve kaba figürler hakimken son eserlerinde renkli natürmortlardan manzara resimlerine kadar uzanan canlı ve modern formlar yer almaya başlamıştır. İlk eserlerinin bu şekilde romantizmin hâkim olması tanıştığı Empresyonist (İzlenimci) arkadaşlarının etkisiyle oluşmuştur.1872’ de Pissarro ile Auver-sur-Oise’ e giderler ve bunun ardından resimdeki nötr tonların yerini canlı renkler almaya başlar. Yaptığı farklı tekniklerde daha o dönem bile Empresyonist arkadaşlarından ayrılmaya başlar.

• 

• 

• 

• 

Yukarda gördüğümüz gibi ilk iki fotoğraftaki hem konu olarak hem de renk olarak karanlık olan resimleri, Asılan Adamın Ev’i ve Doktor Gachet’nin adlı eserlerinde kırmış ve bu canlı yelpazeyi sürdürmeye devam etmiştir. Eduord Manet’in birkaç yıl önce Guillemet’ e söylediği: “Böyle kirli bir resmi nasıl sevebilirsin” sözünü haklı çıkaracak resimleri yoktur artık.

1874 ve 1877 yılları eserlerine kendi kişisel anlayışını getirir. Geometrik bir tablo yüzeyi ve ısrarla eserinin her noktasını bir bütün etrafında toplar. İlk eserlerindeki o hava artık tamamıyla yok olmuştur. Katı, yapısal, düzenli, kuru bir anlatım onu sanat eserini anıtsal bir hale getirirken nesnelerin oylumsal formları renkleri ifade etmek ister. Bunu sağlayabilmek için paletinde 35’ e yakın renk kullanmaktadır. Adeta bir müzik eserindeki notaların bütünlüğü ve akışkanlığı elde eder. Düzeni bozan hiçbir renk yoktur. Bütün bu disipline rağmen eserleri Salon’ dan sürekli reddedilir.

• 

• 

1886 yılında babası vefat eder Cezanne’ nin. 1888’ de eşi, kız kardeşi ve çocuğu ile Paris’ e gider. Paris’ te Van Gogh, Gauguin ve Emile Bernand’la birlikte çalışır. Burada bir yıl kalıp Aix’ e geri döner.

 1885-1895 yılları Cezanne’nin en olgun yılları olur. Bir önceki dönemdeki geometrik kurgu, koni, silindir, küre gibi biçimlere dönüştürme fikri biraz daha gelişmiştir. Komodin (Münih), Mavi Vazo (Louvre), Le Mardi Gras (Moskova), Gustave Geffroy’un Portesi onun “Modulation” adını verdiği yüzeyin ve renklerin sıcak soğuk ilişkisini yansıtan eserleridir.

• 

• 

Doğa öğelerini, resim yüzeyi için bir araç olduğunu ve sanatçının bunun sözlük gibi müracaat edeceği bir kitap olduğunu savunan Paul Cezanne bu görüşünü destekler şekilde fırça darbelerini yukarıdan aşağıya ve yatay olarak kullanır. Eskisi gibi yukarıdan aşağıya, sağdan sola renkler, bir hacim etrafında toplanmaz. Artık eserlerinde hacimlerdeki mantıksal sıralama yoktur. Bilimsel perspektif eserlerinde kaybolmaya başlamıştır. Tarihte ilk kez siyah-beyaz değerlerle yapılmış hacimlerin aksine renklerin frekansına, ahenkli geçişe, kendi deyimiyle “modulation cadencee” e onun eserlerinde görülür.

1899 ‘da Choquet sayesinde bir eseri Dünya sergisinde yer alır ama hala eleştirmenler ve basın Cezanne hakkında olumsuz eleştirilerde bulunmaya devam eder. Buna rağmen halkın sevgisini kazanır.

“Sur le motif (motif üzerine) çalışan Cezanne empresyonist akıma son vermiş ve Kübizm’in temellerini atmıştır.  Picasso ve Braque için yeni modern dünyayı biçimlendirebilecekleri bir fikir bırakmıştır. Resim yaparak öleceğime yemin ettim diyen Cezanne 15 Eylül 1906’ da vefat eder.

• 

• 

• 

Cezanne doğadaki ışıldayan renkleri direk olarak resme yansıtmayı tercih etmiyordu. Bunun yerine doğanın karmaşık ve büyüleyici yapısını aktarmak için geometriye başvuruyordu. Böylece doğanın özüne indiğine inanıyordu. Kendisi buna “Realisation” diyordu. Cezanne’ nin eserlerinde yaşam, nesnelerle değil renklerle olan düzenle alakalıdır. Bu, onu çağımızın modern sanat olarak adlandırdığı olgunun fikir babası ilan eder.

Bir önceki sanatçıya gitmek için buraya tıklayabilirsiniz.

KAYNAKÇA

https://www.pivada.com/paul-cezanne

Dünya Sanat TARİHİ-Adnan Turan-Remzi Kitabevi.sayfa551,552,553